luns, 2 de novembro de 2026

Artigo "Cultivando a Cidadanía Europea" / Conchita Guerra

A nosa compañeira xunto cos seu alumando de 1º ESO levou un dos propósitos do noso proxecto ERASMUS+ a cabo: un horto no centro. Para coñecer o que fixeron, tedes aquí o artigo:

Cultivando a Cidadania Europea: Horto Escolar Sostible (nos grupos de 1º E.S.O.)

no I.E.S. “As Lagoas” Ourense (España).Curso 2025-2026

  1. Xustificación do proxecto. Encadre nas prioridades Erasmus +

    1. Loita contra o cambio climático e medio ambiente: Agroecoloxía, biodiversidads e reducción da pegada de carbono.

    2. Inclusión e diversidade: Traballo cooperativo adaptable a alumnado con necesidades específicas de apoyo educativo (NEAE).

    3. Promoción da ciudadanía activa e dimensión europea Comparativa de tradiciones agrícolas, soberanía alimentaria e dietas mediterránea/continentales



  1. Obxectivos principais


-Pedagóxicos: química do chan, bioloxia vexetal

-Solucións de baixo coste: compra de bolsas de turba. Riego con regadeira tradicional a falla dun sistema de rego. Non contamos cun sistema de rego deseñado para monitorizar o rego

-Ambientales e alimentarios. Cultivos propios da zona de Galicia como leitugas, tomates, con coste baixo para adaptalo ao orzamento do centro escolar

-Reducción de desperdicios, tratando de facer abono coa pel da froita que se come nos recreos para facera logo de compostaxe.

-Internacionais e Inclusivos

Traballando o vocabulario dos productos que plantamos, instrumentos que utilizamos, acciones que realizamos en lingua francesa.


  1. Contidos específicos

-Sostenibilidade e Agroecoloxía

-Nutrición e cultura alimenticia. Estudando sinxelos patróns alimenticios galegos e comparando con algún productos europeos que as veces non son moi coñecidos e que tampocou se darían ben nestas latitudes.

-Emprendimento e economía circular. Tratando e sempre adaptado a idade de 11-12-13 anos que teñe o alumnado de ser emprendedores. De ir facendo regos calculando con simples follas de cálculo (traballando a matemática).

Con unha simple economía circular porque alguns dos profesores nos acercaron sementes e plantóns provenentes de hortos da familia, amigos,etc. (agradecemos enormemente á súa colaboración).

A decisión de facer un horto escolar que no noso caso foi aproveitando uns bancais xa existentes e que amablemente nos permitiu utilizar o profesorado de bioloxía e o equipo directivo (que colaborou coa compra de certo material do que non dispoñiamos), é un recurso pedagóxíco extraordinario. Vai moito máis alá de plantar e regar. É un laboratorio vivo de sostenibilidade, ciencia, emprendimento, traballo en equipo e aprendizaxe de plantas, instrumentos, acción,etc en francés (unha das linguas da UE, materia escolar no noso centro de I.E.S: “As Lagoas”.

Esta actividade pode ter interacción con bioloxía (fotosíntesis, taxonomía vexetal,etc), con Física y Química (química do chan, análisis das augas,etc), Matemáticas (áreas, perímetros, rendimento), en Tecnoloxía (deseño de rego,etc), en Xeografía/Historia (especies autóctonas frente a especies invasoras, especies locais / especies doutros países europeos), Lingüìsticas (dado que no noso centro impartese o castelán, galego, inglés, francés, alemán e portugués), en Proxecto Competencial ( onde foi o proxecto elexido no terceiro trimestre para completar a formación do alumnado e a súa sensibilización)

Para a posta en marcha o profesorado das diferentes materias colaborou activamente no desenrolo da actividade.

O alumnado tiña roles asignados: limpeza de especies invasoras, encargados de facer os regos para plantar as leitugas que foi o noso máis logrado producto, coidado e limpeza de ferramentas, control do compost,etc etc

Mantemento do bancal, arrededores. Planificación do seu coidado no periodo vacacional



Conclusión

A experiencia foi altamente positiva. Foi un descubrimento diario, ver crecer, coidar todo o labor realizado encheu o grupo de traballo de moito pulo. Tamén atopamos polo camiño algún “susto” que foi de feito un aprendizaxe: cando regar, como influiron días de extremo calor nos periodos de rego, como aceptar que algúns productos prantados non foron para adiante o que creaba certa decepción no momento. Pero afortunadamente tivemos sempre plantóns de máis para reemplazar e sempre seguir adiante co proxecto común e un compromiso francamente destacable de boa parte da Comunidade Educativa.





Podedes ler o artigo tamén neste enlace:


https://docs.google.com/document/d/1KT18aImTniZstUpL3yENAY9bARW2WXPe/edit?usp=sharing&ouid=104765281816481021754&rtpof=true&sd=true